Ý nghĩa của dạy học theo quan điểm tích hợp

images7Tích hợp là một khái niệm rộng, không chỉ dùng trong lĩnh vực lí luận DH. Tích hợp (Tiếng Anh, tiếng Đức: Integration) có nguồn gốc từ tiếng La tinh: Integration với nghĩa: xác lập cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất trên cơ sở những bộ phận riêng lẻ.

Theo từ điển Tiếng Anh -Anh (Oxford Advanced Learner’s Dictionary), từ Intergrate có nghĩa là kết hợp những phần, những bộ phận với nhau trong một tổng thể. Những phần, những bộ phận này có thể khác nhau nhưng tích hợp với nhau.

Tích hợp là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực. Trong lĩnh vực khoa học giáo dục (GD), khái niệm tích hợp xuất hiện từ thời kì khai sáng, dùng để chỉ một quan niệm GD toàn diện con người, chống lại hiện tượng làm cho con người phát triển thiếu hài hòa, cân đối. Tích hợp còn có nghĩa là thành lập một loại hình nhà trường mới, bao gồm các thuộc tính trội  của các loại hình nhà trường vốn có.

Trong dạy học (DH) các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từ các môn học, lĩnh vực học tập khác nhau (Theo cách hiểu truyền thống từ trước tới nay) thành một “môn học” mới hoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào những nội dung vốn có của môn học, ví dụ: lồng ghép nội dung GD dân số, GD môi trường, GD an toàn giao thông trong các môn học Đạo đức, Tiếng Việt  hay Tự nhiên và xã hội… xây dựng môn học tích hợp từ các môn học truyền thống.

Tích hợp là một trong những quan điểm GD đã trở thành xu thế trong việc xác định nội dung DH trong nhà trường phổ thông và trong xây dựng chương trình môn học ở nhiều nước trên thế giới. Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình DH.

Thực tiễn ở nhiều nước đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp trong GD và DH sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên ý nghĩa hơn đối với HS so với việc các môn học, các mặt GD được thực hiện riêng rẽ. Tích hợp là một trong những quan điểm GD nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại. Nhiều nước trong khu vực Châu Á và trên thế giới đã thực hiện quan điểm tích hợp trong DH và cho rằng quan điểm này đã đem lại hiệu quả nhất định.

Ở Việt Nam, Thời Pháp thuộc, quan điểm tích hợp được thể hiện trong một số môn ở trường tiểu học như môn «Cách trí », sau đổi thành môn « Khoa học thường thức ». Môn học này còn được dạy một số năm ở trường cấp I của miền Bắc nước ta.

Từ những năm 1987, việc nghiên cứu xây dựng môn “Tìm hiểu Tự nhiên và xã hội” theo quan điểm tích hợp đã được thực hiện và môn học này được thiết kế để đưa vào DH ở trường cấp I từ lớp 1 đến lớp 5. Chương trình  năm 2000 đã được hoàn chỉnh thêm một bước, quan điểm tích hợp đã được thể hiện trong CT & SGK và các hoạt động DH ở tiểu học. Tuy nhiên khái niệm tích hợp vẫn còn mới lạ với nhiều GV. Một số đã có nhận thức ban đầu nhưng còn hạn chế về kĩ năng vận dụng.

Tích hợp là tư tưởng, là nguyên tắc, là quan điểm hiện đại trong GD. Hiểu đúng và làm đúng quá trình tích hợp có thể đem lại những hiệu quả cụ thể đối với từng phân môn trong một thể thống nhất của các môn học ở tiểu học

Tư tưởng tích hợp bắt nguồn từ cơ sở khoa học và đời sống. Trước hết phải thấy rằng cuộc sống là một bộ đại bách khoa toàn thư, là một  tập đại thành của tri thức, kinh nghiệm và phương pháp. Mọi tình huống xảy ra trong cuộc sống bao giờ cũng là những tình huống tích hợp. Không thể giải quyết một vấn đề và nhiệm vụ nào của lí luận và thực tiễn mà lại không sử dụng tổng hợp và phối hợp kinh nghiệm kĩ năng đa ngành của nhiều lĩnh vực khác nhau. Tích hợp trong nhà trường sẽ giúp HS học tập thông minh và vận dụng sáng tạo kiến thức, kĩ năng và phương pháp của khối lượng tri thức toàn diện, hài hòa và hợp lí trong giải quyết các tình huống khác nhau và mới mẻ trong cuộc sống hiện đại.

Hiện nay, trên toàn thế giới mỗi ngày có khoảng 2000 cuốn sách được xuất bản, điều ấy đủ thấy không thể học tập như cũ và giảng dạy như cũ theo chương trình và sách giáo khoa (CT & SGK) gồm quá nhiều môn học riêng rẽ, biệt lập với nhau. Mặt khác, sự phát triển của khoa học trên thế giới ngày càng nhanh, nhiều vấn đề mới DH cần phải đưa vào nhà trường như: Bảo vệ môi trường, GD dân số, GD pháp luật, phòng chống ma túy, GD sức khỏe, an toàn giao thông…, nhưng quỹ thời gian có hạn, không thể tăng số môn học lên được. Việc tích hợp nội dung một số môn học là giải pháp có thể thực hiện được nhiệm vụ GD nhiều mặt cho HS mà không quá tải.

Tích hợp là quan điểm hòa nhập, được hình thành từ sự nhất thể hóa những khả năng, một sự quy tụ tối đa tất cả những đặc trưng chung vào một chỉnh thể duy nhất. Khoa học hiện nay coi trọng tính tương thích, bổ sung lẫn nhau để tìm kiếm những quan điểm tiếp xúc có thể chấp nhận đựợc để tạo nên tính bền vững của quá trình DH các môn học.

Trong những năm đầu của thế kỉ XXI, quan điểm tiếp cận tích hợp đã ảnh hưởng tới giáo dục Việt Nam và bước đầu thể hiện một phần trong chương trình và SGK các môn học ở tiểu học và được hiểu là “phương hướng nhằm phối hợp một cách tối ưu các quá trình học tập riêng rẽ các môn học, phân môn khác nhau theo những hình thức, mô hình, cấp độ khác nhau nhằm đáp ứng mục tiêu, mục đích và yêu cầu khác nhau” (Nguyễn Cảnh Toàn).

Trong một số môn học, tư tưởng tích hợp được tiếp nhận với các mức độ thấp và khác nhau như: Lồng ghép - là đưa thêm nội dung  cần học tương tự với môn học chính; tích hợp - là sự kết hợp tri thức của nhiều môn học tạo nên môn học mới

Quan điểm tích hợp và phương pháp dạy học theo hướng tích hợp đã được GV tiếp nhận nhưng ở mức độ thấp. Phần lớn GV lựa chọn mức độ  tích hợp “liên môn  hoặc tích hợp “nội môn. Các bài dạy theo hướng tích hợp sẽ làm cho nhà trường gắn liền với thực tiễn cuộc sống, với sự phát triển của cộng đồng. Những nội dung dạy HS nhỏ tuổi theo các chủ đề “Gia đình”, “Nhà trường”, “Cuộc sống quanh ta”, “Trái đất và hành tinh”…làm cho HS có nhu cầu học tập để giải đáp được những thắc mắc, phục vụ cho cuộc sống của mình và cộng đồng. Học theo hướng tích hợp sẽ giúp cho các em quan tâm hơn đến con người và xã hội ở xung quanh mình, việc học gắn liền với cuộc sống đời thường là yếu tố để các em học tập. Những thắc mắc nảy sinh từ thực  tế làm nảy sinh nhu cầu giải quyết vấn đề của các em. Chẳng hạn “vì sao có sấm chớp?’, “vì sao không được chặt cây phá rừng?”, “vì sao….?.”

Thực tế ở một số trường tiểu học cho thấy, các bài sọan để DH  theo hướng tích hợp đã giúp cho GV tiếp cận tốt nhất với CT & SGK mới. Bài dạy linh hoạt, HS học được nhiều, được chủ động tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức và rèn luyện kĩ năng. Muốn tiến hành có hiệu quả, cần phải chú trọng đến việc bồi dưỡng GV. GV phải hiểu được thế nào là tích hợp, phải nghiên cứu chương trình, tài liệu xem nó dựa trên môn khoa học xác định nào, có thể mở rộng quan hệ tương tác với các khoa học khác như thế nào, mức độ tích hợp thể hiện ra sao?...

Từ thực tiễn GD tiểu học ở nhiều nước và Việt Nam cho thấy, DH  theo hướng tích hợp là xu thế mà nhiều nước trên thế giới đã áp dụng, đặc biệt là các nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. GV tiểu học khi đã quen với cách dạy tích hợp thì việc xử lí các tình huống GD trở nên mềm dẻo hơn. DH theo hướng tích hợp phát huy được tính tích cực của HS, góp phần đổi mới nội dung và phương pháp DH ở trường tiểu học.

ThS. Đào Thị Hồng
Viện NCSP - Trường ĐHSP Hà Nội

Theo http://www.ioer.edu.vn/

 

 

Bình luận   

 
0 #9 ái vân 2013-10-08 13:43
tôi là một giáo viên lịch sử, tôi rất muốn thử soạn 1 giáo án theo chủ đề tích hợp để giảng dạy nhưng không hiểu hết cách thức của phương pháp dạy học mới này? mong được giúp đỡ tài liệu hướng dẫn. tôi xin chân thành cảm ơn!
Phản hồi
 
 
0 #8 Mai 2013-04-09 08:39
thưa thầy! Em đang làm khóa luận tố nghiệp với đề tài là vận dụng dạy học tích hợp trọng môn Lịch sử ở trường THPT,. Thâỳ có thể cho em mượn một số tài liệu tham khảo về dạy học tích hợp được ko ạ? Em xin cảm ơn thầy! Xin thầy gửi theo địa chỉ email:
Phản hồi
 
 
+1 #7 phan thi viet trinh 2013-01-08 03:36
thua thay e dang hoc mot hoc phan thay the khoa luan tot nghiep trong do co co phan tich hop trong day hoc tieng viet o tieu hoc. e mong thay cho e mot so tai lieu tham khao va giao an duoc khong a. e xin chan thanh cam on thay
Phản hồi
 
 
+1 #6 Nguyễn Thị Yến 2013-01-06 13:01
Em muốn làm một giáo án dạy học theo chủ đề tích hợp của môn toán THCS , Em muốn được sự hướng dẫn của Tahcj Sỹ , em xin cám ơn.
Phản hồi
 
 
0 #5 nguyễn sơn 2013-01-04 14:13
Em đang thực hiện một dự án dạy học theo phương pháp thích hợp môn Văn THCS xin thầy hướng dẫn em cách thực hiện
Phản hồi
 
 
-1 #4 Nguyễn Duy Thanh 2012-12-29 22:18
4 Duy Thanh
Em đang muốn thực hiện một dự án dạy học theo phương pháp dạy tích hợp dành cho khối THCS, em đang dạy môn thể dục.
Xin hãy cho em tài liệu tham khảo thưa Thạc Sỹ. Xin chuyển tin nhắn này cho Thạc Sỹ dùm tôi. xin gui theo d/c e- mail
Phản hồi
 
 
0 #3 Hoang loi 2012-12-23 00:49
EM đang muốn thực hiện một dự án dạy học theo phương pháp tích hợp dành cho khối THCS. em dạy mon vat ly.
Xin hãy cho em tài liệu tham khoả thưa Thạc Sỹ. Xin chuyển tin nhắn này cho Thạc Sỹ dùm tôi. xin gui theo d/c e- mail.
Phản hồi
 
 
-2 #2 phuoc linh 2012-12-04 07:28
EM đang muốn thực hiện một dự án dạy học theo phương pháp tích hợp dành cho khối 12. em dạy anh van 12
Xin hãy cho em tài liệu tham khoả thưa Thạc Sỹ. Xin chuyển tin nhắn này cho Thạc Sỹ dùm tôi. xin gui theo d/c e- mail
Phản hồi
 
 
+3 #1 Tú Nhi 2012-11-29 03:43
EM đang muốn thực hiện một dự án dạy học theo phương pháp tích hợp dành cho khối 11. em dạy môn toán 11.
Xin hãy cho em tài liệu tham khoả thưa Thạc Sỹ. Xin chuyển tin nhắn này cho Thạc Sỹ dùm tôi
Phản hồi
 

Thêm bình luận


Mã xác nhận
Lấy mã xác nhận mới

Ngôn ngữ

Vietnamese Czech English French German Japanese Korean Russian

Thư viện video

Thư viện ảnh

Liên kết Website

Liên kết các cơ sở dạy nghề

Trường Cao đẳng nghề Cơ Điện Hà Nội
Trường cao đẳng nghề ISpace

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay100
mod_vvisit_counterHôm qua113
mod_vvisit_counterTrong tuần4168
mod_vvisit_counterTuần trước2239
mod_vvisit_counterTrong tháng8309
mod_vvisit_counterTháng trước15421
mod_vvisit_counterTất cả236041
We have: 1 guests online
IP: 54.196.196.72
 , 
Ngày 18 Tháng 4, 2014